Cele modułu:

• Promowanie skutecznej i opartej na szacunku komunikacji cyfrowej,
• Zwiększenie świadomości zagrożeń w środowisku online oraz wspieranie bezpiecznych zachowań cyfrowych,
• Wyposażenie uczestników w praktyczne umiejętności bezpiecznego udostępniania informacji i dokumentów z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych.

W tym module dowiesz się:

• jak komunikować się jasno i z szacunkiem w środowisku online
• jak rozpoznawać typowe zagrożenia internetowe i rozumieć zasady bezpiecznego zachowania w sieci
• jak wybierać odpowiednie i bezpieczne metody udostępniania informacji i dokumentów online

Będziesz potrafić:

• stosować zasady netykiety w codziennej komunikacji, w tym w kontekstach wielokulturowych i zawodowych
• rozpoznawać niebezpieczne wiadomości, linki i strony internetowe oraz odpowiednio na nie reagować
• wykorzystywać narzędzie cyfrowe do organizowania, zarządzania i bezpiecznego udostępniania informacji
   

UŻYWAJ UPRZEJMEGO I SPOKOJNEGO JĘZYKA. 
Pomaga to zapobiegać konfliktom i ułatwia wspólne rozwiązywanie problemów.

UNIKAJ PISANIA WIELKIMI LITERAMI.
Pisanie WIELKIMI LITERAMI może być odbierany jako krzyk i sprawiać wrażenie agresywnego lub atakującego tonu.

PISZ KRÓTKIE I JASNE ZDANIA.
Ułatwia to czytanie wiadomości na urządzeniach mobilnych oraz ich zrozumienie przez osoby, które nie posługują się biegle językiem.

DOSTOSUJ STYL KOMUNIKACJI DO PLATFORMY.
Krótkie wiadomości są odpowiednie w aplikacjach takich jak WhatsApp czy Telegram, natomiast e-maile do pracodawców lub instytucji powinny zawierać powitanie, jasno przedstawione informacje oraz uprzejme zakończenie.

Nie UDOSTĘPNIAJ PRYWATNYCH INFORMACJI ANI ZDJĘĆ BEZ ZGODY.
Chroni to prywatność i bezpieczeństwo Twoje i innych osób.

SPRAWDZAJ INFORMACJE PRZED ICH UDOSTĘPNIENIEM.
Pomaga to ograniczać rozprzestrzenianie się plotek i fałszywych informacji, które mogą wywoływać niepokój lub szkodzić innym.

BĄDŹ CIERPLIWY WOBEC INNYCH.
Ludzie mają różny poziom kompetencji cyfrowych. Cierpliwość sprawia, że przestrzeń online staje się bardziej wspierająca i przyjazna

Zasady te są istotne, ponieważ pomagają tworzyć bezpieczne, oparte na szacunku i efektywne środowisko komunikacji online. Gdy użytkownicy czują się traktowani z szacunkiem, są bardziej skłonni do pozytywnej reakcji i współpracy.

Istnieje wiele prostych działań, które możemy podjąć, aby zwiększyć swoje bezpieczeństwo w środowisku cyfrowym. Są one istotne, ponieważ ograniczają ryzyko nieuprawnionego dostępu do urządzenia lub danych osobowych. Do kluczowych środków ochrony należą:

STOSOWANIE SILNYCH HASEŁ
Zawierających wiele znaków (np. kombinacj liter, cyfr i symboli). Utrudnia to ich odgadnięcie przez osoby nieuprawnione.

NIEUŻYWANIE TEGO SAMEGO HASŁA DO KAŻDEGO KONTA
Jeśli jedno konto zostanie zhakowane, inne mogą nadal pozostać bezpieczne.

WŁĄCZENIE UWIERZYTELNIANIA DWUSKŁADNIKOWEGO (2FA)
Np. kodu wysyłanego przez sms lub generowanego przez aplikację uwierzytelniającą (np. google authenticator lub microsoft authenticator). Nowsze metody, takie jak logowanie biometryczne lub klucze dostępu zapewniają dodatkową ochronę, dzięki czemu nawet jeśli hasło zostanie ujawnione, dostęp do konta pozostaje utrudniony.

REGULARNE AKTUALIZOWANIE SYSTEMU I APLIKACJI
Aktualizacje często zawierają poprawki bezpieczeństwa. Ich brak może zwiększać podatność urządzenia na zagrożenia.

UNIKANIE PUBLICZNYCH SIECI WI-FI PRZY WYKONYWANIU WRAŻLIWYCH OPERACJI
Takich jak bankowość internetowa lub przesyłanie ważnych dokumentów. Zapobiega to przechwyceniu danych przez osoby trzecie.

KONTROLA UPRAWNIEŃ APLIKACJI.
Ograniczenia zbędnych uprawnień zmniejsza zakres danych do których aplikacje mają dostęp.

ZabezpieczeniE URZĄDZENIA
Kodem PIN, odciskiem palca lub rozpoznawaniem twarzy. Chroni to dane w przypadku zgubienia lub kradzieży telefonu.

TWORZENIE KOPII ZAPASOWCH W CHMURZE
Np. Google Drive, OneDrive lub innych bezpiecznych usługach. Umożliwia to odzyskanie plików w przypadku zmiany lub utraty urządzenia.

PODEJMOWANIE TYCH DZIAŁAŃ ZWIĘKSZA KONTROLĘ NAD WŁASNYM BEZPIECZEŃSTWEM CYFROWYM ORAZ ZNACZĄCO OGRANICZA RYZYKO POWAŻNYCH INCYDENTÓW.
 

SPRAWDZANIE, CZY ADRES STRONY ZACZYNA SIĘ OD “HTTPS”. Litera “s” oznacza bezpieczne, szyfrowane połączenie. UNIKANIE STRON Z DUŻĄ ILOŚCIĄ WYSKAKUJĄCYCH OKIENEK LUB NIEREALISTYCZNYMI OFERTAMI. Obietnice “darmowych nagród” lub “łatwego zarobku” bardzo często są próbą oszustwa. POBIERANIE APLIKACJI WYŁĄCZNIE Z OFICJALNYCH ŹRÓDEŁ Zmniejsza to ryzyko instalacji złośliwego oprogramowania. NIEKLIKANIE W NIEZNANE LINKI Szczególnie w wiadomościach od nieznajomych nadawców. Pomaga to unikać ataków phishingowych. NIEUDOSTĘPNIANIE DANYCH OSOBOWYCH ANI BANKOWYCH ZA POŚREDNICTWEM WIADOMOŚCI. Wrażliwe informacje należy wprowadzać wyłącznie na zaufanych i zabezpieczonych stronach. KORZYSTANIE Z WIARYGODNYCH SKLEPÓW. Przy zakupach online. Sprawdzanie opinii i danych kontaktowych zmniejsza ryzyko oszustwa. Stosowanie tych zasad sprawia, że korzystanie z internetu staje się bezpieczniejsze i bardziej świadome, a codzienne działania online — mniej narażone na ryzyko.

DODATKOWE SŁOWA, LICZBY, NIETYPOWE ZAKOŃCZENIA. SPRAWDZAJ DOKŁADNIE NAZWĘ STRONY INTERNETOWEJ — NAWET DROBNE RÓŻNICE MOGĄ MIEĆ ZNACZENIE.
 

Oleh otrzymuje na telefon wiadomość informującą, że paczka ze sklepu internetowego nie może zostać dostarczona. Wiadomość zawiera znajome logo i prosi o „potwierdzenie danych w ciągu 24 godzin” poprzez kliknięcie linku. Na pierwszy rzut oka wygląda wiarygodnie, jednak adres linku zawiera nietypowe znaki, a jego treść wywołuje presję czasu.

Zanim kliknie link, Oleh postanawia sprawdzić oficjalną stronę firmy kurierskiej. Wpisuje numer przesyłki i nie znajduje żadnych problemów. Uświadamia sobie, że wiadomość była próbą oszustwa. Usuwa ją i blokuje nadawcę. Później dowiaduje się, że podobne wiadomości otrzymało również kilka osób z jego otoczenia.

Sytuacja ta pokazuje, jak realistycznie mogą wyglądać próby phishingu. Nawet proste działania, takie jak sprawdzenie linku, nadawcy lub tonu wiadomości, mogą zapobiec utracie danych osobowych.
 

Udostępnianie cyfrowe stanowi ważny element codziennego funkcjonowania. Dzielimy się zdjęciami, wiadomościami i dokumentami, aby utrzymywać kontakt z bliskimi, ubiegać się o pracę lub komunikować się z różnymi instytucjami. Do najczęściej wykorzystywanych narzędzi należą:

• aplikacje do komunikacji, takie jak WhatsApp, Telegram, Signal lub inne podobne narzędzia
• poczta elektroniczna (e-mail) z załącznikami lub linkami
• usługi chmurowe, takie jak Google Drive, OneDrive lub Dropbox
• platformy do współpracy, takie jak Microsoft Teams czy Slack (często wykorzystywane w pracy lub edukacji)
• prywatne wiadomości w mediach społecznościowych

ZROZUMIENIE SPOSOBU DZIAŁANIA TYCH NARZĘDZI JEST ISTOTNE, PONIEWAŻ POZWALA DOBRAĆ ODPOWIEDNIE ROZWIĄZANIE DO KONKRETNEGO ZADANIA ORAZ KORZYSTAĆ Z NIEGO W SPOSÓB BEZPIECZNY I UPORZĄDKOWANY.
 

RÓŻNE NARZĘDZIA SŁUŻĄ RÓŻNYM CELOM.
 

UDZIELAJ TYLKO NIEZBĘDNEGO DOSTĘPU.
IM WIĘKSZY DOSTĘP = TYM WIĘKSZE RYZYKO.
 

Cyfrowe udostępnianie jest używane w wielu ważnych sytuacjach:

• W pracy i podczas poszukiwania zatrudnienia, CV, listy motywacyjne i inne dokumenty są często przekazywane w formie cyfrowej. Komunikacja może odbywać się również za pośrednictwem platform takich jak LinkedIn lub portale rekrutacyjne. Jasne i bezpieczne udostępnianie plików ułatwia pracodawcom ich odbiór i ocenę.
• W kontekście edukacji. Szkoły i instytucje często wymagają wysyłania przesyłania prac, formularzy lub innych dokumentów w formie elektronicznej. Jasna i bezpieczna komunikacja wspiera sprawną współpracę z nauczycielami oraz administracją.
• W kontaktach z instytucjami publicznymi wiele spraw urzędowych wymaga obecnie składania dokumentów w formie cyfrowej. Bezpieczne udostępnianie chroni dane osobowe, np. numery identyfikacyjne.
• Na grupach społecznościowych użytkownicy wymieniają się informacjami o usługach, wydarzeniach, mieszkaniach lub wsparciu. Odpowiedzialne i bezpieczne praktyki udostępniania pomagają budować zaufanie w grupie

ŚWIADOME KORZYSTANIE Z NARZĘDZI CHMUROWYCH I KOMUNIKATORÓW UŁATWIA ORGANIZOWANIE DOKUMENTÓW, ICH SZYBKIE UDOSTĘPNIANIE ORAZ KONTROLĘ NAD DOSTĘPEM. WSPIERA TO AKTYWNE UCZESTNICTWO W ŻYCIU SPOŁECZNYM, ZAWODOWYM I PRYWATNYM.
 

Na lokalnej grupie internetowej użytkownicy często dzielą się informacjami o mieszkaniach, ofertach pracy i usługach. Pewnego dnia jedna z osób publikuje zrzut ekranu prywatnej wiadomości zawierającej imię i nazwisko, numer telefonu oraz adres domowy innej osoby. Materiał zostaje udostępniony bez jej zgody i szybko wywołuje reakcje innych członków grupy.

Kilka osób wyraża swoje zaniepokojenie i zwraca uwagę, że publikowanie danych osobowych w przestrzeni publicznej jest niewłaściwe. Moderator usuwa post i przypomina, że udostępnianie czyichś danych bez zgody może narazić tę osobę na ryzyko. Proponuje również wprowadzenie prostych zasad, takich jak przekazywanie danych kontaktowych wyłącznie w wiadomościach prywatnych.

Ten scenariusz pokazuje, jak łatwo może dojść do naruszenia prywatności w środowisku cyfrowym oraz jak istotne są odpowiedzialna komunikacja i świadome udostępnianie informacji w budowaniu bezpiecznej i godnej zaufania społeczności online.
 

NETYKIETA 
Zasady uprzejmej i opartej na szacunku komunikacji online. Pomagają zachować jasność przekazu i zapobiegają nieporozumieniom.

PHISHING
Fałszywe wiadomości lub e-maile, których celem jest skłonienie użytkownika do kliknięcia linku lub podania danych osobowych. Często wyglądają wiarygodnie, ale służą kradzieży danych.

UWIERZYTELNIANIE DWUSKŁADNIKOWE (2FA)
Metoda zabezpieczeń wymagająca dwóch etapów logowania, np. hasła oraz kodu SMS lub kodu generowanego przez aplikację uwierzytelniającą. Nowsze rozwiązania mogą obejmować logowanie biometryczne lub klucze dostępu.
Chroni konto nawet w przypadku ujawnienia hasła.

ZŁOŚLIWE OPROGRAMOWANIE 
Szkodliwe oprogramowanie, które może zostać zainstalowane na urządzeniu poprzez niebezpieczne linki lub pliki. Może uszkadzać dane lub zbierać informacje bez wiedzy użytkownika.

PRZECHOWYWANIE W CHMURZE
Usługa umożliwiająca zapisywanie, organizowanie i udostępnianie plików online. Umożliwia dostęp do danych z różnych urządzeń.

KOPIA ZAPASOWA
Zapasowa wersja ważnych plików, przechowywana najczęściej w chmurze. Umożliwia odzyskanie danych w przypadku ich utraty lub uszkodzenia.